اين آيت بفرستاد [ و ] ( 1 ) گفت : بگو اى محمّد اگر شما به دعوى مسلمانى بى معنى ( 2 ) قناعت كرده اى ( 3 ) يا اختيار جهودى ( 4 ) و ترسايى بر مسلمانى كرده اى ، من اسلام آوردم [ 408 - پ ] و تن بدادم و انقياد كردم ( 5 ) . * ( فَقُلْ أَسْلَمْتُ وَجْهِيَ لِلَّه ) * ، و براى آن روى را اختصاص داد كه شريفترين اعضاست و حواسّ پنج ( 6 ) بر اوست ، و چون روى خاضع و فرو نهاده شد كارى را دگر اعضا نتواند تا ابا كند ( 7 ) . * ( وَمَنِ اتَّبَعَنِ ) * ، و آنان كه پسروان منند هم اين كردند كه من كردم از استسلام و انقياد . و گفته‌اند : مراد به « وجه » نيّت است و قصد ، چنان كه شاعر گفت : استغفر اللَّه ذنبا لست محصيه ربّ العباد اليه الوجه و العمل و گفته‌اند : « وجه » جانب و جهت است ، و آن نيز هم بر ( 8 ) مجاز باشد چنان كه گويند : خرجت لوجه كذا ، اى لجانبه ( 9 ) ، و منه قوله : يُرِيدُونَ وَجْهَه ( 10 ) . . . ، يعنى جانبه بمعنى رضاه ، و كذا قوله : إِلَّا ابْتِغاءَ وَجْه رَبِّه الأَعْلى ( 11 ) ، و اين به استقصاء در سورة البقره برفت . بعضى قرّاء خواندند ( 12 ) : « و من اتّبعني » به اثبات « يا » بر اصل ، و باقى قرّاء خواندند ( 13 ) : [ بلاياء اكتفاء ] ( 14 ) بالكسرة عنها ، كما قال : فهو المهتد ، قال الشاعر : كفّاك كفّ ما تليق درهما جودا و اخرى تعط بالسيف الدّما و از حق او آن است كه تعطي گويد براى آن كه در كلام جازمى نيست . * ( وَقُلْ لِلَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ ) * ، اهل كتاب را بگو ، * ( وَالأُمِّيِّينَ ) * ، يعنى عرب را - و

--> ( 1 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد . ( 2 ) . وز : دعوى مسلمانى اى يعنى . ( 3 ) . فق ، مب ، مر : كرده . ( 4 ) . مر : يهودى . ( 5 ) . اساس كه نو نويس است : دگر نمودم ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 6 ) . آج ، لب ، مب ، مر : پنجگانه . ( 7 ) . اساس كه نو نويس است : دگر اعضا ابا نتواند كرد ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 8 ) . آج ، لب ، فق ، مب ، مر : ندارد . ( 9 ) . آج ، لب ، فق ، مب ، مر : لجانب كذا . ( 11 - 10 ) . سوره كهف ( 18 ) آيه 28 ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : * ( يُرِيدُونَ وَجْه اللَّه ) * . ( 12 ) . سوره ليل ( 92 ) آيه 20 . ( 13 ) . همه نسخه بدلها : خوانند . ( 14 ) . در اساس كلمه محو شده است ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .